Platform over licht en verlichting
Nieuws

De toegevoegde waarde van normen

foto-2-biv-kopieren

17 april 2020 Leestijd 9 minuten

Deel dit artikel

Normen zijn overal aanwezig. Zowel professioneel als privé komen we ze tegen, al weten we het niet altijd natuurlijk. We staan er soms niet bij stil. Normen hebben één ding gemeen en dat is dat ze afspraken over goed vakmanschap vastleggen rond producten, diensten en processen.

Het BIV, Belgisch Instituut voor Verlichtingskunde, organiseerde haar jaarlijkse seminarie rond deze thematiek met als titel: ‘Back to Basics: normen, van theorie naar praktijk’. Wat betreft verlichting bestaan er al redelijk wat normen die door de vele (inter)nationale spelers op de markt gevolgd kunnen worden. Want dat is een belangrijk aspect wanneer we praten over normen: gebruikers volgen deze vrijwillig. Normen zijn geen wetten waar we verplicht aan moeten voldoen. Het zijn afspraken over goed vakmanschap die ontstaan vanuit een eerder simpele vraag: ‘Wat is de beste manier om dit te doen?’.

foto-3-biv-kopieren

Peter Thorns van Zumtobel Group verzorgde de afsluitende keynote speech.

 

Eén adres

In België komen er elk jaar ongeveer 1500 nieuwe normen bij, verspreid over alle mogelijke sectoren heen. Dat we normen dagelijks tegengekomen, blijkt uit eerder simpele en duidelijk zichtbare voorbeelden die we dagelijks gebruiken: het A4-formaat van papier of de kilogram. Niemand is verplicht door de wet deze te gebruiken maar doordat ze overal, of toch bijna overal, ter wereld gekend zijn, maakt het gebruik ervan het leven eenvoudiger voor iedereen. Het gebeurt echter wel dat er in contracten of regelgeving een verwijzing staat naar bepaalde normen. Vanaf dat moment krijgen ze wel een bindend karakter.

Wie in België over normen spreekt, komt automatisch bij het Bureau voor Normalisatie (NBN) terecht. Zij zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen en verkopen van de normen in België en daardoor het Belgisch kenniscentrum voor alle activiteiten die verband houden met normalisatie. De ideale partij om het seminarie van het BIV over normen te openen.

foto-1-biv-kopieren

Arnaud Deneyer, de nieuwe voorzitter
van het BIV.

 

Veranderingen gebeuren

Normen veranderen. Geen dagelijkse kost, maar elke verandering heeft uiteraard zijn impact op de spelers die zich in dit toepassingsgebied bevinden. Zo gebeurt er een herziening van de norm EN12464-1 en daar liggen volgens spreker Wouter Ryckaert van de KU Leuven Laboratorium voor Lichttechnologie kansen voor de lichtontwerpers. Een exacte datum voor de implementatie van de vernieuwde norm is er nog niet. In 2020 wordt gezegd. Vast staat dat er meer aandacht zal zijn voor de helderheid in een bepaalde ruimte, voor visueel comfort en voor lichtregeling. Aspecten die in de vorige versie van deze norm, uitgewerkt in 2011, nauwelijks of niet aan bod kwamen. De toevoeging van deze parameters, met daarbij het belang dat aan Human Centric Lighting wordt gehecht, opent de deur naar tal van mogelijkheden qua lichtontwerp. “Werken in verschillende verlichtingslaagjes in plaats van één laag downlights in een kantoor”, geeft Ryckaert als een van de mogelijkheden mee.

Ook de norm voor natuurlijke verlichting in gebouwen onderging een verandering. Begin dit jaar is deze gefinaliseerd. “De voorkeur van de mens gaat nog steeds uit naar daglicht.” Deze uitspraak, gedaan door Wouter Ryckaert in zijn lezing, past hier perfect. Daglicht is steeds aanwezig en het lijkt dan ook een no-brainer te zijn om daglicht te gaan gebruiken in een gebouw. De nieuwe norm EN17037 moedigt dit uiteraard aan en geeft vier criteria mee om dit te evalueren: de bijdrage van natuurlijk licht in het geheel, het zicht dat je vanuit de ruimte naar buiten hebt, de mate van directe blootstelling aan binnenvallend zonlicht en de bescherming tegen verblinding. Deze vier pijlers worden dan volgens drie niveaus gerangschikt, zijnde minimaal, gemiddeld en verhoogd.

“Het is onmogelijk om op elk criterium het niveau ‘verhoogd’ te behalen”, verduidelijkt Bertrand Deroisy van WTCB. “Het is de bedoeling een juiste balans te vinden tussen deze niveaus, rekening houdende met de functie van de ruimte en de context van het project.”

foto-4-biv-kopieren

Peter Thorns van Zumtobel Group.

 

Kennis opfrissen

Het seminarie van het BIV was meteen ook de uitgelezen plek om de kennis van het aanwezige publiek over de normen op te frissen. Zo bekeken Kris Delahaye van ETAP en Prof. Dr. Valéry-Ann Jacobs van VUB de normen voor respectievelijk noodverlichting en openbare verlichting en ging Catherine Lootens van vzw Groen Licht Vlaanderen dieper in op de verlichting van sportinfrastructuur. Ook deze normen zijn recent vernieuwd, rekening houdende met nieuwe kennis en technologisch inzichten. Verschillende sporten vragen verschillende verlichting en ook dit werd in de nieuwe norm opgenomen. Zo staat bijvoorbeeld duidelijk te lezen in de norm dat bij volleybal (klasse I), badminton, netbal en korfbal geen armaturen boven het speelveld toegelaten zijn. Ook houdt de norm rekening met de televisie-uitzendingen en de hogere eisen die gesteld worden. De Television Lightig Consistency Index (TLCI) vervangt de CRI en het vermijden van flikker voor ‘vertraagde beelden’ werd eveneens beschreven.

Een seminarie op gepaste wijze afsluiten is een vak apart. Peter Thorns van Zumtobel Group nam ons in zijn keynote speech mee op pad in zijn verhaal getiteld ‘Where are we heading to with standards?’. Waar gaan we naartoe met normen? Thorns: “Normen en standaarden creëren een gemeenschappelijke taal. Vandaag verlichten we echter een bepaalde taak of een bepaalde machine, niet de persoon die de taak uitvoert en de machine bedient. Dat is eenvoudiger aangezien de taak en de machine dezelfde zijn en blijven terwijl een andere operator van de machine een ander type verlichting nodig heeft. In de toekomst evolueren we echter meer en meer naar verlichting die zich aan deze verschillen kan aanpassen. De norm moet hier dus (in de toekomst) rekening mee houden.”    

Nieuwsbrief

Meld u aan om nieuws & updates te ontvangen.

Contact

Kevin Desender

Projectmanager

Uw organisatie promoten via het Lumenpro netwerk? Ik help u graag verder.

0%

    Stuur ons een bericht

    Wij gebruiken cookies. Daarmee analyseren we het gebruik van de website en verbeteren we het gebruiksgemak.

    Details