Tagarchief: IntelLicht

Brainstormen over intelligente lichtregelsystemen

intellicht-foto-1-kopieren
Lees het gehele artikel

Intellicht heeft zijn start niet gemist. In onze vorige editie las u over de start van het tweejarig project rond intelligente lichtregelsystemen. Een geanimeerde brainstormsessie eind 2018 was één van de eerste wapenfeiten. Ervaringsdeskundigen van verschillende studiebureaus wisselden ervaringen, ideeën, aandachtspunten en toekomstvisies uit.

Simon Vansteenlandt, Boydens Engineering: “In het belang van de huidige klimaatdoelstellingen is er nood aan intelligente lichtregelsystemen.”

 

Het project Intellicht draait op volle toeren. Intellicht is een samenwerking tussen Volta, WTCB (Labo Licht) en het Laboratorium voor Lichttechnologie van KU Leuven. De aanvrager van het gesubsidieerde VLAIO VIS-iv project is vzw Groen Licht Vlaanderen. De initiatiefnemers merken een positieve buzz rond lichtregeling ‘in het veld’, maar zien ook nog een aantal moeilijkheden en uitdagingen. “Intellicht kwam er als antwoord op de vraag naar – zeg maar de noodzaak aan – meer duidelijkheid inzake installatie, integratie, inregeling en opvolging van intelligente lichtregeling”, horen we. Tal van initiatieven worden de komende periode genomen om te interageren met de doelgroep van elektro-installateurs. De kennis rond intelligente lichtregelsystemen zal worden gebundeld en via verschillende kanalen verspreid. Met een brainstormsessie werd de aftrap gegeven voor de andere doelgroep van het project (die van studiebureaus): een interessante discussie in de gebouwen van KU Leuven, Technologiecampus Gent. Een verslag.

Wat zijn nu intelligente lichtregelsystemen?

Intellicht brainstormsessie

Tom Van Oost, Ingenium: “Leer de mensen werken met een intelligent lichtregelsysteem! Anders gaat het intelligente eraan verloren.”

 

Een makkelijke maar tegelijk ook een moeilijke vraag om de sessie te starten. Er is wel meteen een consensus aan tafel, maar dan wel eentje die zegt dat er geen pasklaar antwoord is op deze vraag. Wat voor persoon A intelligent is, bijvoorbeeld het toepassen van allerhande sensoren, is voor persoon B de evidentie zelve en wordt daarom niet als ‘intelligent’ gecatalogeerd. Bij eindklanten zal het antwoord op deze vraag steeds anders zijn en dat was eveneens zo bij onze gesprekspartners.

Energieverbruik en de controle erover blijken de grootste drijfveren te zijn wanneer intelligente lichtregelsystemen ter sprake komen. “De energienormen die moeten behaald worden, doen bouwheren over intelligente lichtregelsystemen nadenken”, klinkt het aan tafel. “De EPB-eisen worden steeds strenger.” Naast het energieverbruik zijn er uiteraard ook andere motivaties om voor een intelligent lichtregelsysteem te kiezen. Denk maar aan het visueel comfort, de flexibiliteit en de veiligheid, en ook het gebruiks- en installatiegemak van deze oplossingen. De implementatie van intelligente lichtregelsystemen is geen onmogelijke opdracht, meer en meer plug-and-playsystemen zijn beschikbaar. We hebben het hier voornamelijk over intelligente lichtregelsystemen, maar de intelligentie gaat verder dan licht en verlichting alleen. De technologie laat immers toe een systeem te koppelen aan, of zelfs te integreren in, een gebouwbeheersysteem. Zo wil men verschillende functionaliteiten aan elkaar koppelen. Schijnt de zon te fel buiten, dan zou de zonwering automatisch naar beneden moeten gaan. Meteen zou ook de verlichting aangepast moeten worden zodat het niet te donker wordt in een ruimte. Maar hoe gebeuren al de gesprekken tussen bouwheren, eindklanten en gebruikers? Wat wil de eindklant en wat wil hij niet?

Nazorg

Jean-Claude Vanderzwalmen, VMA: “Een grote struikelblok blijft de interoperabiliteit. Hoe laat je het systeem van fabrikant A vlot samenwerken met dat van fabrikant B?”

 

Intelligent is voor iedereen anders, daar is iedereen het over eens. Maar moet het systeem geconnecteerd zijn om over een intelligent systeem te praten?

Een systeem kan nog zo intelligent, geconnecteerd of geautomatiseerd zijn, de gebruikers van een gebouw dienen wel te weten hoe het systeem werkt en hoe ermee te interageren. Daar blijkt het schoentje nog te wringen. “Een uitgebreide technische uitleg is niet meteen nodig”, horen we aan tafel. “Wat het systeem doet en kan doen, dat is een must. Neem nu een kantoorgebouw. Het is toch te gek voor woorden dat de mensen die er dag in dag uit werken geen benul hebben wat de mogelijkheden zijn? Werknemers willen weten wat zo’n intelligent systeem kan en hoe ze er mee aan de slag moeten gaan. Hier zijn een degelijke opleiding en begeleiding na de opleveringen zeker aan de orde.”

Eens een installatie geplaatst en in gebruik genomen is, zit het werk er dus nog niet op. “Nazorg is essentieel”, aldus de specialisten. “Een systeem dat niet helemaal werkt zoals het hoort, of dat zelfs helemaal niet werkt, heeft vaak niets te maken met het falen van de technologie. Een incorrecte installatie en inregeling liggen vaak aan de oorzaak van het probleem. “Als gebruikers min of meer weten hoe het systeem zou moeten werken en bij wie ze terecht kunnen als er zich toch probleempjes moesten voordoen, zouden installaties veel performanter kunnen werken en gebruikt worden”, klinkt het.

De mening van de gesprekspartners aan tafel loopt gelijk wat betreft de nazorg. Het gaat verder dan enkel de planning van een degelijke opleiding en de opvolging van het gebruik van het systeem. Iedereen aan tafel beaamt dat een akkoord vooraf wat betreft de budgettering van het hele traject een win-
winsituatie is voor alle betrokkenen. Eindklanten, voorschrijvers en installateurs hebben hier allemaal baat bij.

Interoperabiliteit

Intellicht brainstormsessie

Moderator Catherine Lootens, Laboratorium voor Lichttechnologie, KU Leuven.

 

Vandaag zijn er zo veel systemen dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet. Maar als binnen een aantal jaren een onderhoud nodig is, zullen de nodige vervangstukken en updates moeten beschikbaar zijn, zonder dat de volledige installatie vernieuwd moet worden. Om alle opties naar de toekomst toe open te houden, is het volgens de specialisten aan tafel belangrijk om voor een open systeem te kiezen. Standaarden spelen hierin een belangrijke rol. Wanneer we over draadloze communicatie bij verlichting spreken, horen we vooral Zigbee en Bluetooth vaak terugkomen. Bij bedrading is en blijft het DALI-protocol vooralsnog incontournable. Op zich zijn aan elk systeem wel voor- en nadelen verbonden, maar de interoperabiliteit is en blijft een heet hangijzer. Eén ding is zeker: welk systeem ook wordt gekozen (DALI, Zigbee, Bluetooth,…), een eindklant heeft hier meestal weinig boodschap aan. Een eindklant wil dat zijn verlichting en de bijbehorende automatisatie werkt. Niet alleen gisteren, maar ook vandaag en morgen.

Intellicht

Intellicht brainstormsessie

Cédric Genbrugge, Encon: “Een lichtregelsysteem is pas intelligent wanneer het geconnecteerd is. Meten is immers weten.”

 

De brainstormsessie is slechts één van de vele initiatieven die gedurende de looptijd van het project genomen worden om kennis en ervaringen over intelligente lichtregeling te verspreiden. Een ander recent voorbeeld betreft een opleiding ‘Basics lichtregelsystemen’ die midden februari gegeven werd binnen de lopende cursus ‘Specialisatie verlichtingstechnologie’ van KU Leuven (Laboratorium voor Lichttechnologie). Tijdens deze open les op maat van installateurs en studiebureaus namen de collega’s van WTCB (Labo Licht) de aanwezigen op sleeptouw doorheen de wondere wereld van de intelligente lichtregelsystemen. 


Zij namen deel aan deze brainstormsessie:

  • Catherine Lootens, Groen Licht Vlaanderen vzw + KU Leuven (moderator)
  • Ruben Delvaeye, WTCB (moderator)
  • Jean-Claude Vanderzwalmen, VMA
  • Sara Lutin, EEG
  • Jasper Meynen, Ingenium
  • Tom Van Oost, Ingenium
  • Johan Sap, Istema
  • David Debast, Boydens Engineering
  • Simon Vansteenlandt, Boydens Engineering
  • Marc Thewis, WeThink
  • Ingrid Van Steenbergen, ODID
  • Cédric Genbrugge, Encon

‘Intellicht’: project rond intelligente lichtregelsystemen

intellicht
Lees het gehele artikel

Tecnolec (Volta), WTCB (Labo Licht), het Laboratorium voor Lichttechnologie van KU Leuven en vzw Groen Licht Vlaanderen bundelen de krachten in het project ‘Intellicht’. De initiatiefnemers willen hiermee het grote potentieel van een performante lichtregeling benadrukken en een aantal serieuze uitdagingen uit de weg ruimen.

Noem twee manieren om energie te besparen met verlichting en de antwoorden zullen bijna altijd unaniem zijn: gebruik ledverlichting en een vorm van lichtregeling. Liefst nog een combinatie van beide. Ledverlichting heeft de voorbije jaren zijn plaats in de sector veroverd. De meeste nieuwe verlichtingsinstallaties worden standaard uitgerust met ledverlichting, vooral dankzij de steeds beter wordende prestaties. De energiebesparing die je met ledverlichting kan bereiken, is al groot. Een performante vorm van lichtregeling doet daar nog een schep bovenop. Toch als deze op de juiste manier wordt geïnstalleerd en afgesteld. En daar wringt volgens de initiatiefnemers nog te vaak het schoentje, met soms nefaste gevolgen voor de potentiële energiebesparing én het visueel comfort.

Waarom is Intellicht nodig?
De organisatoren menen dat het qua systeem- en componentkeuze ontbreekt aan een neutraal overzicht met pro’s en contra’s van de verschillende systemen. Informatie over ‘wat waar toepassen’ is ook onvoldoende aanwezig. Daarnaast stellen ze vast dat er onvoldoende tijd wordt voorzien voor een goede afstelling én nazorg via opvolging, de zogenaamde inbedrijfstelling. Last but not least: de integratie van een regelsysteem in een groter geheel. Dit gebeurt meer en meer waardoor de doelgroep van het project – installateurs, architecten en studiebureaus – ook te maken krijgt met IT en andere installaties. Een houvast is nodig.

Concrete doelstellingen
‘Intellicht’ wil duidelijkheid scheppen rond regel- en stuurmogelijkheden voor verlichting. De effectieve toepassing ervan, inclusief de installatie, de integratie, de inregeling en de opvolging, zullen eveneens uitgebreid aan bod komen. Het belang van inbedrijfstelling zal worden aangetoond, net als de meerwaarde van bijkomende functionaliteiten.

Hoe?
In de schoot van ‘Intellicht’ zal worden gewerkt op verschillende vlakken. Zo zal er tijdens een reeks initiatieven (workshops, rondetafels, 1-op-1-acties) rechtstreeks interactie met de doelgroep zijn. Een tweede pijler betreft directe kennisverspreiding via infoavonden en lezingen. Deze zullen worden georganiseerd in samenwerking met groothandels. Een derde pijler houdt de kennisverspreiding in via video’s en een interactief e-learningplatform.

Informatie over ‘Intellicht’
‘Intellicht’ is een project dat voor 80 procent wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Overheid via het Agentschap Innoveren & Ondernemen (VLAIO). Het project is van het type VIS-trajecten IV. Deze trajecten voor innovatievolgers versnellen de introductie van recente kennis en/of technologieën rond bewezen innovaties bij een ruime groep van bedrijven, ofwel VIS (Vlaams Innovatie Samenwerkingsverband). Het aantal bedrijven dat uiteindelijk deze innovatie, kennis of technologie succesvol gebruikt of implementeert staat centraal. Dit aantal is meteen de belangrijkste succesindicator (KPI). ‘Intellicht’ zal twee jaar duren. In september dit jaar werd het startschot gegeven, het einde is voorzien eind augustus 2020. Tecnolec (Volta), WTCB (Labo Licht) en Laboratorium voor Lichttechnologie (KU Leuven, Technologiecampus Gent) werken hieraan samen.

Vzw Groen Licht Vlaanderen ligt aan de basis van de projectaanvraag.